15 december 2008

1 op de 60


Bij 1 op de 60 patienten die een RP krijgt wordt sterfte aan prostaatkanker voorkomen, zei een uroloog enigszins verontschuldigend in z'n voordracht op een EPCEL-bijeenkomst afgelopen zaterdag in het VUMC. Ik wil hier nog aan toegevoegen dat dit sterftegeval in het algemeen pas na vele jaren plaats heeft.

1 op de 60 is nog iets slechter dan ik al dacht. Ik ga uit van 10% sterfte bij niets doen (ondermeer op grond van Zweedse studies) en een 20% sterftereduktie door RP waardoor er geen 10 maar 8 sterftegevallen per 100 zouden zijn, dwz 1 op de 50 profiteert.

Leg dit eens voor aan een groep van 60 patienten met een vers gediagnostiseerd PSA Prostaatkankertje en vertel er ook bij dat 30 van hen blijvend impotent zullen worden, 18 in enige mate incontinent gedurende de eerste 3 maanden en 6 van hen blijvend ernstig incontinent, 2 van hen een thrombose zullen overhouden aan de ingreep en 1 een hartinfarct. Verder voor iedereen een herstelperiode van 1 tot 2 weken, maar voor 12 een maand of langer. (Dit zijn gemiddelden van de vele studies op dit gebied)

Stel dat deze groep zou moeten stemmen. Zou een meerderheid voor RP kiezen?

11 december 2008

Volksverlakkerij


Bij een biopsie wordt ongeveer eenderde van de kankertjes gemist. (zie Geen Prostaatkanker? van 21 november). Geen enkele zekerheid dus, wel een nieuwe afspraak voor weer een PSA. De PSA's gaan een spreadsheet in, samen met PSA-derivaten zoals PSA verdubbelingstijd, PSA dichtheid, vrij PSA en andere fancy gimmicks waarin dan via een crappy algoritme met enorme onzekerheidsmarges bepaald wordt of weer een biopsie nodig is en dat gaat zo tot in lengte van dagen door tot dan eindelijk een symptoomloos PSA Prostaatkankertje is gevonden, dat zoals de lezer uit deze blog kan leren hooguit op hoge leeftijd gevaar op kan leveren voor de gezondheid, maar meestal zelfs dan nog niet.

Als dan toevallig een tumortje is aangeprikt dan begint een nieuwe ronde zombiegeneeskunde waarin de patient zogenaamd zelf mag bepalen of hij geholpen wil worden of onder observatie wil blijven. Het regent termen als autonome patient, keuzevrijheid en maatwerk maar dat is alleen maar mooipraterij want er is geen enkel aanknopingspunt waarop men een beslissing zou kunnen baseren. De informatie die de patienten krijgen zijn bakerpraatjes, waarbij het belangrijkste wordt verzwegen.

De "moderne" uroloog zal tegenwoordig observatie adviseren als de Gleasonscore van het biopsiemateriaal 6 of lager is. Tegen beter weten in. Want de uroloog weet ook dat de Gleasonscore van de biopsie indien geverifieerd door pathologisch onderzoek van de prostaat (zie Opleuken en verdoezelen van 23 april) maar in minder dan de helft van de gevallen bevestigd kan worden dwz hoger of lager is. Het hele traject van PSA tm observatie en behandeling is zinloze bedrijvigheid gebaseerd op niets anders dan volksverlakkerij.

Echte gevaarlijke tumortjes, dwz met een Gleasonscore van 8 of hoger, zijn zeldzaam en kun je met vroege opsporing nauwelijks onderscheppen. Deze tumortjes groeien zo snel dat om ze allemaal op het spoor te komen maandelijks PSA-testen gedaan zouden moeten worden bij iedere man ouder dan 40, hetgeen absurd is.

De meeste PSA Prostaatkankertjes groeien zo langzaam dat het omliggende weefsel zich door de jaren gemakkelijk voegt rond de tumor en er daardoor zelden symptomen optreden. Door hun hoge groeisnelheid geven de gevaarlijke tumortjes veel eerder symptomen, waardoor men er toch nog redelijk vroeg bij kan zijn.

21 november 2008

Geen prostaatkanker?


Nog even voor de duidelijkheid over die circa 5% van het vorige stukje. Dat percentage geldt voor de hele populatie. Voor degenen van hen met een PSA hoger dan 3 ng/ml, ca 20% van de hele populatie, is de kans op prostaatkanker 25% bij de eerste biopsie.

Hebben die overige 75% dan geen prostaatkanker? Dat is onduidelijk. In deze studie werd een populatie onderzocht met een PSA tussen de 4 en 10 ng/ml. Bij een eerste negatieve biopsie werd een herhalingsbiopsie gedaan, was ook deze negatief dan weer een herhalings-biopsie tot maximaal 4 biopsien met een maximale tussenpose van 8 weken. De PSA afkapwaarden verschillen weliswaar, hoger dan 3 vs tussen 4 en 10, maar het resultaat zal hierdoor niet veel anders zijn.

Kankerpercentages bij de eerste, tweede, derde en vierde biopsie waren respectievelijk 22%, 10%, 5% en 4%. Cumulatief werd ca. een derde van de kankertjes bij de eerste biopsie gemist. ( het aantal mannen die herbiopsieen ondergingen werd kleiner bij ronde 2, 3 en 4 doordat bij degenen waar tumor gevonden werd niet meer aan de olgende ronde meededen, zie verder de studie hierboven)

Een negatieve biopsie zegt dus niets. Dat is natuurlijk ook te verwachten als je blind met een aantal naalden in een orgaan gaat prikken. De bangmakerij gaat gewoon door. In de praktijk vertaalt zich dit in levenslange PSA's, speculaties met PSA-derivaten, herhalingsbiopsien en verminkende behandelingen. Dit dan voor mogelijke kankertjes die in 9 van de 10 gevallen toch onschuldig zijn.

12 november 2008

10x zo groot!


Als je je PSA laat testen is bij een afkapwaarde van 3ng/ml of hoger de kans op kanker vastgesteld door biopsie ca 5%. Bij vrouwen die een mammogram laten doen is de kans op kanker vastgesteld door biopsie ca 0,5% (zie link Borstkanker). De potentiele markt voor prostaatkanker is 10 x zo groot als die voor borstkanker!

Toch werd in 2005 maar 8800 keer prostaatkanker gediagnostiseerd tegenover 12000 keer borstkanker. (zie link Nieuwe Diagnoses 2005) De reden hiervan is dat vrouwen iedere 2 jaar worden opgeroepen voor het Landelijk Bevolkingsonderzoek waardoor veel kanker aan het licht komt. Veel minder mannen hebben een PSA laten doen dan vrouwen een mammogram.

De sterfte aan prostaatkanker was in Nederland in 2007 ca 2400 mannen, de sterfte aan borstkanker was in 2007 ca 3200 vrouwen. Voor 2001 waren deze getallen respectievelijk ca 2300 en 3400. (zie link Sterfte 2001-2007). De verschillen in sterftecijfers na al die jaren zijn miniem en zouden ook variaties rond het langjarig gemiddelde kunnen zijn.

De lichte statistische daling aan sterfte vanwege borstkanker is volgens de Borstkanker Industrie het lange termijn gevolg van het Landelijk Bevolkingsonderzoek dat in het begin van de jaren 90 werd ingevoerd. Een daling van 200 per jaar vind ik niet indrukwekkend, in aanmerking nemend dat daarvoor een hele bevolkingsgroep iedere 2 jaar wordt oproepen voor onderzoek. En zoals opgemerkt is het niet zeker dat het "resultaat" is bereikt door screening.

Voor de lichte stijging van de sterfte vanwege prostaatkanker is geen verklaring. Natuurlijk zijn er weer types die beweren dat deze sterfte verminderd kan worden door meer vroege opsporing en meer vroege behandeling. Gezien het enorme onderliggende reservoir prostaatkanker kunnen deze activisten het aantal opgespoorde prostaatkankertjes door de afkapwaarde van 3ng/ml naar 2 ng/ml te verlagen, moeiteloos opvoeren.

Zal ik een voorspelling wagen? Ze gaan dit brengen als een inhaalslag op borstkanker. Op TV gaat Urologisch Nederland straks krokodillentranen huilen over de toename van prostaatkanker (die ze zelf geproduceerd hebben) en tegelijk "hoop" geven door te snoeven dat door hun "moderne" behandelingen levens gered gaan worden.

Dit dan voor symptoomloze kankertjes die nog minder vaak fataal zijn dan borstkanker en waarvoor het derhalve nog onzinniger is ernaar te zoeken.

28 oktober 2008

Hoop?

Zondag was Professor Pinedo op Buitenhof. De professor kwam vertellen dat 1 op de 3 Nederlanders kanker zal krijgen en trok daarbij een bedenkelijk gezicht.

Tegelijkertijd gaf de professor hoop want door vroege opsporing en vroege behandeling leven kankerpatienten langer, beweerde hij.

Kanker komt inderdaad steeds vaker voor. Maar dit is nu juist het gevolg van steeds meer vroege opsporing. Ook klopt het dat kankerpatienten langer leven, maar daar moet dan wel bij verteld worden dat door vroege opsporing de diagnose met vele jaren vooruit gehaald wordt. Logisch dat ze gemiddeld langer leven.

In 1991, toen nog niet gescreend werd met PSA, bedroeg het aantal nieuwe gevallen van prostaatkanker circa 4000, in 2005 circa 8800. De sterfte bleef gelijk met circa 2300. Het "prostaat-kankerprobleem" werd dus ruim 2 x zo groot maar ondanks vele RP's en radiotherapiebehandelingen met alle neveneffecten bleef de sterfte gelijk, hoewel de gemiddelde levensverwachting (door de verdunning met bijna 5000 man extra) schijnbaar verbeterde.

De vooruitgang is maar statistische schijn. In werkelijkheid is er achteruitgang. Duizenden mannen zonder klachten worden tot patient gemaakt en een groot aantal van hen heeft te lijden van neveneffecten van de behandeling. Het kost de gemeenschap vele tientallen miljoenen zonder dat de sterfte daalt.

In het het interview kwam ook de preventieve vaccinatie tegen baarmoederhalskanker van meisjes aan de orde. Alsof dit pretentieuze en omstreden project nog niet genoeg is, pleitte Pinedo ervoor ook alle jongetjes te laten inenten zodat die de meisjes niet met het vermoedelijke veroorzakende virus zouden kunnen besmetten. Dit dan terwijl ook zonder besmetting met dit virus ook baarmoederhalskanker kan optreden en dat het maar om 200 tot 300 sterfte gevallen per jaar gaat!

Als klap op de vuurpijl maakte de professor reclame voor de ontwikkeling een intelligente pil die na passeren van het darmkanaal dmv nanotech-nologie de adspirantpatient een seintje zou geven dat het verstandig was zich te melden voor een colonoscopie voor vroege opsporing van darmkanker. Weer duizenden extra kankerpatienten erbij die vervolgens operaties moeten ondergaan waarvan het nut zeer twijfelachtig is. Weer vele tientallen miljoenen die verplicht geind worden via verzekeringspremies.

De professor gaat met pensioen. Maar z'n kankerideeen zijn al uitgezaaid naar alle beleidsbepalende instituten in Nederland. Binnenkort heeft iedereen kanker, tenzij je het tegendeel kunt bewijzen.

25 oktober 2008

PSA Junkies


Pagina 93 van Prostaat Pensioen Plan van Bangma:

Als de uroloog u vertelt dat hij tijdens de operatie geen uitzaaiingen in de lymfeklieren heeft gevonden en dat met microscopisch onderzoek is aangetoond dat alle kanker binnen het kapsel van de prostaat zat en dat de snijvlakken van de operatie geen kanker bevatten (wat betekent dat de uroloog er voldoende omheen heeft kunnen snijden), dan is dat een gunstige mededeling. Er kan dan van een succesvolle operatie gesproken worden.

In Rotterdam is het succespercentage van een RP voor een PSA Prostaatkankertje maar 40%. Bij de andere 60% is de tumor ofwel door het kapsel gegroeid of zijn de snijvlakken postief en spreekt men niet van succes. Ik hoop over deze groep later nog eens te spreken.

Maar dit is een best case scenario.

Van die 40% geluksvogels is er bij een kwart binnen 5 jaar PSA progressie.

Als, ondanks een chirurgisch succesvolle operatie, de kans nog steeds 25% is dat de tumor weer terugkomt dan verliest het idee curatie door eradicatie z'n geldigheid.

Kennelijk waren er al micrometastasen in omliggend weefsel, lymfeklieren of botten ten tijde van de operatie, maar op dat moment nog te klein om een invloed van betekenis te kunnen geven op de hoogte van het PSA.

Die 25% PSA Progressie geldt voor 5 jaar, over een periode van 10 15 en 20 jaar zal dit percentage nog flink groeien als nog kleinere tumorhaardjes meetbaar PSA gaan verspreiden in de circulatie.

Ik neem die PSA stijgingen niet al te serieus. Bij mannen met een PSA Prostaatkankertje die niets laten doen zie je ook PSA stijgingen maar op de hele lange termijn bijvoorbeeld PSA-verdubbeling van 4 naar 8 in 10 jaar. Het enige verschil met RP is dat het PSA niveau hoger ligt, want die wordt bij een RP tot bijna 0 gereduceerd.

Ondertussen blijven de urologen stug volhouden met hun "cure" paradigma, waaraan nu is toegevoegd de uitgestelde cure bij PSA Prostaatkankertjes die onder Active Surveillance staan. De PSA-business bloeit als nooit tevoren met levenslange controles, behandelingen en nabehandelingen.

Aangezien vroege behandeling toch niet werkt en met onacceptabel veel neveneffecten gepaard gaat vind ik het nutteloos en schadelijk met PSA-testen naar kankertjes te zoeken. PSA voor het doel van vroege opsporing zou moeten worden geschrapt uit het vergoedingenstelsel. De PSA business zal dan vanzelf doodbloeden zonder dat er iets aan de prostaatkankersterfte zal veranderen

Ik maak me overigens weinig illusies dat dit op korte termijn zal gebeuren. Alhoewel je weet het nooit. Als er een economische crisis komt en er gesneden moet worden in budgetten dan zou de PSA-business wel eens een van de eerste slachtoffers kunnen zijn.

24 oktober 2008

Papieren Tijger

Iemand die zich gezond voelt en geen enkel symptoom van een of andere ziekte heeft, kan moeilijk een patient genoemd worden. Patiens is latijn voor "lijdend". Degene bij wie een PSA Prostaatkankertje is gediagnostiseerd maar nergens last van heeft, is geen patient in medische zin.

Urologen spreken in zo'n geval van een prostaatkankerpatient. Dit vind ik oneigenlijk gebruik van het woord patient. Door gegoochel met PSA getallen en Gleason nummers creeeren de urologen papieren patienten. Deze papieren patienten worden of eerst een tijd geobserveerd (met PSA's en biopsien) of direct geopereerd of bestraald. In beide gevallen is er sprake van levenslange controle en dat heeft gevolgen in de real world.

Door alle controles en behandelingen wordt je uiteindelijk van een papieren patient een echte patient. In een simpel geval door een infectie na een biopsie, of erger door incontinent te worden door een RP en daartussenin allerlei erge en minder erge neveneffecten. Ook als je alles tot nu toe zonder kleerscheuren hebt doorstaan en nog steeds een papieren patient bent, zijn er altijd de 3 maandelijkse PSA-controles, die iedere keer een concrete dreiging vormen voor weer een biopsie, alsnog een behandeling of een nabehandeling als je al behandeld bent.

Dit dan bij gezonde mannen van 50 en ouder, die voorafgaande aan de bemoeienissen van de urologen nergens last van hadden. Het nut van alle bedrijvigheid is dat misschien (niet zeker) op de lange termijn (10-20 jaar) een klein statistisch overlevingsvoordeel behaald wordt.

Oorspronkelijk zouden de resultaten van de ERSPC-Trial die in 1993 in Rotterdam begon dit jaar openbaar gemaakt worden waardoor we preciezer zouden kunnen zijn over het vermeend nut. Dit is nu uitgesteld tot 2009. Ik verwacht dat je na 15 jaar in ieder geval 10 jaar cijfers kunt publiceren. Waarom uitstel?

Ik vermoed dat de uitkomst is dat PSA-testen geen zin hebben voor preventiedoeleinden en alleen maar veel ellende veroorzaken. Met het advies het PSA voor dat doel afschaffen. Maar dat gaan de onderzoekers van de ERSPC natuurlijk niet zeggen. Ze gebruiken de extra tijd denk ik voor statistische massage waardoor PSA-testen toch nog nuttig lijken, bijvoorbeeld verrijkt met PSA derivaten zoals PSA Velocity, PSA Verdubbelingstijd, PSA Dichtheid, Vrij PSA en andere PSA gimmicks. Waarvoor dan weer miljoenen extra budget nodig zijn om dit verder te onderzoeken, dit dan naast nieuwe onderzoeken over kwaliteit van leven waarin real world neveneffecten weggeclassificeerd worden in kwaliteitsscores, die men dan weer verwerkt in QALY's (Quality Adjusted Life Years) per Euro om als DBC's (Diagnose Behandelings Combinatie) verhandeld te worden met Verzekeringsmaatschappijen..

Dit zijn maar vermoedens en insinuaties. Misschien komen ze met nog iets gekkers of zit ik er helemaal naast. Hopelijk wordt het 2009, maar misschien wel 2010. We zullen zien.