Paradoxen
Ongeveer de helft van de RP's is chirurgisch gezien een succes. In deze gevallen zit alle tumor binnen de prostaat en zijn de snijvlakken van het operatiepreparaat schoon dwz tumorvrij. De patholoog classificeert deze tumoren als pT2. In de andere helft is de tumor in het kapsel gegroeid, men spreekt dan van pT3 en/of zijn de snijvlakken positief.
Chirurgisch succes is niet altijd een geneeskundig succes. Binnen 5 jaar is bij een kwart van de patienten met een pT2 tumor het PSA weer in het bloed aantoonbaar. Link Ik kan geen andere verklaring bedenken dan dat er op het moment van opereren al tumorcellen uitgezaaid waren, maar in zulke miniscule hoeveelheden dat het PSA dat ze produceerden aanvankelijk niet gemeten kon worden.
Bij pT3 tumoren is het percentage patienten met PSA stijgingen weliswaar hoger, maar bij de meerderheid blijft het onmeetbaar. Als in de snijvlakken tumor aanwezig is worden nog vaker PSA stijgingen gezien maar na 5 jaar is nog altijd bij meer dan 50% van de patienten het PSA onmeetbaar Link. Hoe moeten we dit verklaren? Het enige dat ik kan bedenken is dat de achtergebleven tumorresten zo traag groeien dat ze nooit een meetbaar PSA veroorzaken.
Er is dus maar een zeer gebrekkige correlatie tussen het succes van de operatie en toekomstige PSA stijgingen. De operatie kan mislukt zijn vanwege positieve snijvlakken maar toch is de patient "genezen". (bij 1 van de 2 patienten). Omgekeerd de operatie is geslaagd, de tumor is volledig verwijderd maar de patient is niet genezen want er zijn PSA stijgingen. (bij 1 van de 4 patienten). Vandaar dat het maar weinig uitmaakt of de operatie nu geslaagd is of niet.
Urologen spreken van "genezing" als het PSA na de operatie onmeetbaar blijft. Als er geen PSA stijgingen zijn wil dit niet zeggen dat dit te danken is aan de operatie. Bij niets doen blijft het PSA bij veel mannen min of meer constant of zijn er geringe stijgingen net zo als na RP. Het enige verschil is dat na een RP het PSA teruggezet wordt naar 0 en bij niets doen de oorspronkelijke waarde het referentiepunt is. Het echte verschil is natuurlijk dat na RP de helft van de mannen impotent geworden is en ongeveer 1 op de 10 blijvend incontinent.
08 augustus 2008
04 augustus 2008
Aanpassing
De NVU heeft naar aanleidng van mijn klachten aanpassingen in de voorlichtingstekst aangebracht. (zie voor kritiek op oorspronkelijke tekst "Moet kunnen" van 7 april) Bij chirurgisch verwijderen van de prostaat is het het zinnetje "U kan worden genezen door de prostaat met een operatie te verwijderen" blijven staan maar er aan toegevoegd is: "De kans dat de ziekte vervolgens niet meer terugkomt is afhankelijk van de grootte van de tumor en kan na de operatie middels PSA bloedbepalingen worden gecontroleerd."
De aanvulling is er gewoon tussen geplakt waardoor de daaropvolgende zin onbegrijpelijk is geworden.
Hier zullen we het mee moeten doen. Maar het blijft propaganda, de kans dat het PSA weer gaat stijgen is circa 30%, maar dat wordt er niet bij verteld en dat zou je als patient toch graag willen weten. Verder is het naast de grootte van de tumor vooral de Gleason score die bepalend is voor het al dan niet terugkomen van de ziekte. Dit dan nog afgezien van het feit of het wegblijven van de ziekte te danken is aan de operatie, want als je niets doet ontwikkelen PSA Prostaatkankertjes zich meestal ook niet tot een ziekte, dwz blijven symtoomloos.
Bij het hoofdstukje Uitwendige Bestraling is het zinnetje "Ook hiermee wordt u van de kanker genezen" er uitgehaald. Hetzelfde zinnetje als bij operatieve verwijdering is er ook hier weer ingeplakt waarbij men is vergeten het woordje operatie te vervangen door bestraling waardoor dit hoofdstukje ook onleesbaar is geworden.
Al met al wat knip- en plakwerk, niet met de intentie de patient echt te informeren maar om het rookgordijn in stand te houden en zich in te dekken. Hier is de aangepaste tekst.
De NVU heeft naar aanleidng van mijn klachten aanpassingen in de voorlichtingstekst aangebracht. (zie voor kritiek op oorspronkelijke tekst "Moet kunnen" van 7 april) Bij chirurgisch verwijderen van de prostaat is het het zinnetje "U kan worden genezen door de prostaat met een operatie te verwijderen" blijven staan maar er aan toegevoegd is: "De kans dat de ziekte vervolgens niet meer terugkomt is afhankelijk van de grootte van de tumor en kan na de operatie middels PSA bloedbepalingen worden gecontroleerd."
De aanvulling is er gewoon tussen geplakt waardoor de daaropvolgende zin onbegrijpelijk is geworden.
Hier zullen we het mee moeten doen. Maar het blijft propaganda, de kans dat het PSA weer gaat stijgen is circa 30%, maar dat wordt er niet bij verteld en dat zou je als patient toch graag willen weten. Verder is het naast de grootte van de tumor vooral de Gleason score die bepalend is voor het al dan niet terugkomen van de ziekte. Dit dan nog afgezien van het feit of het wegblijven van de ziekte te danken is aan de operatie, want als je niets doet ontwikkelen PSA Prostaatkankertjes zich meestal ook niet tot een ziekte, dwz blijven symtoomloos.
Bij het hoofdstukje Uitwendige Bestraling is het zinnetje "Ook hiermee wordt u van de kanker genezen" er uitgehaald. Hetzelfde zinnetje als bij operatieve verwijdering is er ook hier weer ingeplakt waarbij men is vergeten het woordje operatie te vervangen door bestraling waardoor dit hoofdstukje ook onleesbaar is geworden.
Al met al wat knip- en plakwerk, niet met de intentie de patient echt te informeren maar om het rookgordijn in stand te houden en zich in te dekken. Hier is de aangepaste tekst.
09 juni 2008
(vervolg van Schijnvertoning)
Dr Excel
De man vindt het maar een raar idee dat hij kanker heeft en er niets aan wordt gedaan. Maar goed ik ben onder Active Surveillance en ze zullen heus wel weten wat ze doen, alhoewel de uro achter z'n schermpje een afwezige indruk op hem had gemaakt. Zo dacht hij er tot voor kort over. Hij had rekening gehouden met een operatie vooral doordat z'n vrouw het daar de hele tijd over had en die had veel op internet gezeten waardoor ze wel het een en ander wist.
De eerste PSA na 3 maanden was 5,8 ng/ml. Bij de diagnose was het 5,4. Dat voelde niet lekker. Ze hadden de PSA-waarde thuis gestuurd gekregen zonder commentaar, met alleen een tijdstip voor de al geplande afspraak met de uroloog over 3 maanden bij de volgende PSA. Dat kwam er dan nog bovenop. De man kreeg er een unheimisch gevoel van: computers, getallen, waarschijnlijkheden en nu dit formele berichtje zonder tekst en uitleg. De vrouw liet het er niet bij zitten. Ze belde de afdeling urologie. Ze vertelde de assistente over het gestegen PSA en het briefje zonder commentaar en wilde de uroloog spreken. "Maar dat is helemaal niet nodig", antwoordde de assistente, "de uroloog heeft de uitslag gezien en als daar aanleiding voor was geweest dan hadden we op het briefje wel een eerdere datum voor de afspraak geprikt, u hoeft zich echt geen zorgen te maken."Maar het PSA is weer gestegen!". "Mevrouw, ik zeg u toch, u moet zich geen zorgen maken."
3 Maanden later weer bij de uro. Het PSA was weer gestegen, nu naar 6,2. Uroloog, ogen gericht op het scherm: "Tja, dat is aan het stijgen en het vervelende is dat ik na 3 PSA's geen gevalideerd nomogram heb om een betrouwbare PSA verdubbelingstijd te kunnen schatten, daarvoor heb ik meer PSA's nodig anders werkt ons wiskundig model niet goed." Z'n monoloog vervolgend: "Je zou zeggen dat de verdubbelingstijd meer is dan 3 jaar, wat verder wachten zou betekenen. Toets ik operatie in dan krijg ik *non validated* in m'n scherm, kijk maar". De man en de vrouw kijken mee en zien een scherm dat veel lijkt op een NCBC business graphic. Het regeltje *non validated RP indication* knippert in het rood. "Dat is nou jammer, he", zegt de uro om de spanning te breken, "maar dat komt omdat de stijgingen ook het gevolg kunnen zijn natuurlijke variaties, een beetje prostatitis, teveel fietsen, you name it, pas als we 7 PSA's of meer hebben dan kunnen we een slechte trend met grote waarschijn-
lijkheid voorspellen en dus valideren en dus opereren." En hij gaat verder: "U kunt wel een radicale prostatectomie krijgen, maar dan is dat uw keuze en ik kan die keuze begrijpen alleen kan ik hem nu niet adviseren, u heeft het zelf op het scherm kunnen zien." Dr Excel vervolgt: "Maar er is een derde weg en dat is opnieuw een biopsie om nog een keer goed te kijken wat er aan de hand is in uw prostaat en die weg zou ik eigenlijk willen gaan. Maar u beslist, even goede vrienden als u een andere keuze maakt, autonomie van de patient vinden wij belangrijk."
Dit type dokterslatijn is heel gewoon in de setting van "Active surveillance". Het gaat nergens over, noch de patient noch de uroloog weten waar ze het over hebben. Nou ja, over het PSA natuurlijk, het onbegrepen nummertje. Met hun spreadsheets en schimmige praatjes daar omheen wekken de urologen de indruk *in charge* te zijn. Aan hun groepsstatistiek heeft de patient echter geen moer. Ook niet aan de patientvriendelijke schertsvertoning waarin het slachtoffer zogenaamd mag kiezen.
PSA Prostaatkankertjes raadt de gezonde nederlandse man aan af te zien van PSA'S om uit de fuik te blijven. We gaan daarbij iets verder dan het advies van de NHG (Nederlands Huisartsen Genootschap) dat in haar patientenbrief de diplomatieke kwalificatie *twijfelachtig* geeft aan vroege opsporing.
Ondertussen blijven we weer hangen in "Active Surveillance". PSA Prostaatkankertjes had graag nog een Bangmaatje gedaan als tussendoortje, maar we gaan eerst verder met meneer en mevrouw. Ze mogen van Dr Excel 2 weken nadenken over hoe ze verder willen: doorgaan met wachten, RP, of een nieuwe biopsie.
Dr Excel
De man vindt het maar een raar idee dat hij kanker heeft en er niets aan wordt gedaan. Maar goed ik ben onder Active Surveillance en ze zullen heus wel weten wat ze doen, alhoewel de uro achter z'n schermpje een afwezige indruk op hem had gemaakt. Zo dacht hij er tot voor kort over. Hij had rekening gehouden met een operatie vooral doordat z'n vrouw het daar de hele tijd over had en die had veel op internet gezeten waardoor ze wel het een en ander wist.
De eerste PSA na 3 maanden was 5,8 ng/ml. Bij de diagnose was het 5,4. Dat voelde niet lekker. Ze hadden de PSA-waarde thuis gestuurd gekregen zonder commentaar, met alleen een tijdstip voor de al geplande afspraak met de uroloog over 3 maanden bij de volgende PSA. Dat kwam er dan nog bovenop. De man kreeg er een unheimisch gevoel van: computers, getallen, waarschijnlijkheden en nu dit formele berichtje zonder tekst en uitleg. De vrouw liet het er niet bij zitten. Ze belde de afdeling urologie. Ze vertelde de assistente over het gestegen PSA en het briefje zonder commentaar en wilde de uroloog spreken. "Maar dat is helemaal niet nodig", antwoordde de assistente, "de uroloog heeft de uitslag gezien en als daar aanleiding voor was geweest dan hadden we op het briefje wel een eerdere datum voor de afspraak geprikt, u hoeft zich echt geen zorgen te maken."Maar het PSA is weer gestegen!". "Mevrouw, ik zeg u toch, u moet zich geen zorgen maken."
3 Maanden later weer bij de uro. Het PSA was weer gestegen, nu naar 6,2. Uroloog, ogen gericht op het scherm: "Tja, dat is aan het stijgen en het vervelende is dat ik na 3 PSA's geen gevalideerd nomogram heb om een betrouwbare PSA verdubbelingstijd te kunnen schatten, daarvoor heb ik meer PSA's nodig anders werkt ons wiskundig model niet goed." Z'n monoloog vervolgend: "Je zou zeggen dat de verdubbelingstijd meer is dan 3 jaar, wat verder wachten zou betekenen. Toets ik operatie in dan krijg ik *non validated* in m'n scherm, kijk maar". De man en de vrouw kijken mee en zien een scherm dat veel lijkt op een NCBC business graphic. Het regeltje *non validated RP indication* knippert in het rood. "Dat is nou jammer, he", zegt de uro om de spanning te breken, "maar dat komt omdat de stijgingen ook het gevolg kunnen zijn natuurlijke variaties, een beetje prostatitis, teveel fietsen, you name it, pas als we 7 PSA's of meer hebben dan kunnen we een slechte trend met grote waarschijn-
lijkheid voorspellen en dus valideren en dus opereren." En hij gaat verder: "U kunt wel een radicale prostatectomie krijgen, maar dan is dat uw keuze en ik kan die keuze begrijpen alleen kan ik hem nu niet adviseren, u heeft het zelf op het scherm kunnen zien." Dr Excel vervolgt: "Maar er is een derde weg en dat is opnieuw een biopsie om nog een keer goed te kijken wat er aan de hand is in uw prostaat en die weg zou ik eigenlijk willen gaan. Maar u beslist, even goede vrienden als u een andere keuze maakt, autonomie van de patient vinden wij belangrijk."
Dit type dokterslatijn is heel gewoon in de setting van "Active surveillance". Het gaat nergens over, noch de patient noch de uroloog weten waar ze het over hebben. Nou ja, over het PSA natuurlijk, het onbegrepen nummertje. Met hun spreadsheets en schimmige praatjes daar omheen wekken de urologen de indruk *in charge* te zijn. Aan hun groepsstatistiek heeft de patient echter geen moer. Ook niet aan de patientvriendelijke schertsvertoning waarin het slachtoffer zogenaamd mag kiezen.
PSA Prostaatkankertjes raadt de gezonde nederlandse man aan af te zien van PSA'S om uit de fuik te blijven. We gaan daarbij iets verder dan het advies van de NHG (Nederlands Huisartsen Genootschap) dat in haar patientenbrief de diplomatieke kwalificatie *twijfelachtig* geeft aan vroege opsporing.
Ondertussen blijven we weer hangen in "Active Surveillance". PSA Prostaatkankertjes had graag nog een Bangmaatje gedaan als tussendoortje, maar we gaan eerst verder met meneer en mevrouw. Ze mogen van Dr Excel 2 weken nadenken over hoe ze verder willen: doorgaan met wachten, RP, of een nieuwe biopsie.
02 juni 2008
Schijnvertoning
Een man en z'n vrouw zitten tegenover een uroloog in een Centre of Excellence. De vrouw, zelf met een mammobielkankertje, had haar man uiteindelijk zover gekregen een PSA te laten doen. Toen de waarde hiervan te hoog bleek heeft ze hem net zolang gesmeekt totdat hij een biopsie liet doen. Nu hebben ze allebei een kankertje.
De vrouw geeft te kennen dat het haar het beste lijkt dat het hele zaakje eruit gehaald wordt, "dan zijn we er in 1 keer van af". De man zegt niets, hij denkt aan een bepaalde secretaresse. De uroloog zegt ook niets, knikt af en toe, en is bezig gegevens in te voeren in z'n ERSPC gevalideerde Katan/Styerberg nomogram Hiero. Hiermee kan hij bepalen of de patient die tegenover hem zit in aanmerking komt voor "Active Surveillance". De vrouw stelt nog een paar vragen, de uroloog zegt een paar keer kort "wacht even, straks" z'n ogen niet afwendend van het scherm, de man heeft een erectie.
De uroloog kijkt even op van z'n scherm en vraagt naar de lijstjes psychosociaal en algemene gezond-
heid. Hij neemt ze met een knikje in ontvangst en met een verontschuldigend "heel effetjes nog" voert hij de beantwoorde ja/nee/weetniet vragen in z'n model in.
"Zo en nu ga ik dan op de knop drukken", zegt hij met guitige oogjes en kijkt de patient even aan. "Zo doen we dat tegenwoordig, dankzij de vooruitgang kunnen we steeds beter maatwerk leveren, vroeger moesten we iedereen opereren." De vrouw zit op het puntje van haar stoel, de man hoopt maar dat hij z'n broek straks niet uit hoeft te trekken. Daar hoeft hij niet erg bang voor te zijn, want lichamelijk onderzoek speelt in dit Centrum nauwelijks nog een rol. Daarvoor is het spreadsheet in de plaats gekomen.
"61% kans op indolente tumor" zegt de uroloog beslist. Vrouw: "Indolent?" Uro: "ja, traag groeiend, een waarschijnlijk niet aggressieve prostaatkanker". Man: dus 39% kans op een waarschijnlijk wel agressieve tumor?" Uro: "nou ja, agressief, in ieder geval wel een tumor die u in de toekomst ziek kan maken". Vrouw: "U zegt kan, hoeft dus niet". Uro (om de hete brei heen draaiend en eroverheen walsend): "inderdaad maar ik bied u ook 2 behandelopties. Als u voor maximale zekerheid gaat kan ik u opereren, als voor kwaliteit van leven het belangrijkst is dan kan ik in uw geval Active Surveillance aanbieden." Man: "Active surveillance?" Uro: "Ja, hierbij doen we iedere 3 maanden een PSA en na een jaar of zoveel eerder als ik nodig acht weer een biopsie. Zo kan ik zien of de tumor werkelijk indolent is en ook indolent blijft, als we de zaak niet vertrouwen kan ik u alsnog opereren."
Als je bovenstaande link aanklikt, klik dan vervolgens op *Bent U arts?* Klik dan op *Wijzer 4*, scroll vervolgens naar beneden en klik op *Start Wijzer 4*. Doe alsof je dokter bent en speel mee. Iets dergelijks heeft de uro ook gebruikt. Als je de referenties bij wijzer 4 natrekt dan blijkt dat onder een indolent kankertje een kankertje verstaan wordt dat bij pathologisch onderzoek van een RP-preparaat minder dan 0,5 cc groot zou zijn en zonder Gleason patroon 4 of 5 ( zie Gleason).
De patient krijgt een zogenaamde keuze voorgelegd die blijft hangen in waarschijnlijkheden. Sommige tumortjes kleiner dan 0,5 cc zijn nu eenmaal wel agressief. De meeste screeningtumortjes groter dan 0,5 cc zijn ook niet agressief, alleen de kans op agressiviteit is iets groter dan bij de hele kleintjes. Zo zwart wit als wordt gesuggereerd is het zeker niet. Verder gaat deze hele dubieuze koffiedikkijkerij alleen op als het tumortje ook werkelijk kleiner of groter dan 0,5 cc is, hetgeen alleen met percentages is aan te geven dwz enkel betrekking hebbend op groepen niet op individuen. Vandaar dat de uro geen zinnig antwoord heeft op de 39% vraag van de patient en het doorvragen van de vrouw.
De urologen voeren een schijnvertoning op. Een ziekte die in 9 van de 10 gevallen afloopt met een sisser hebben ze eerst opgeblazen tot een gevaarlijk monster dat met een operatie verwijderd moest worden. Nu langzamer-
hand begint door te dringen welke ravage met deze operaties wordt aangericht nemen ze gas terug en komen ze met een draak van een geautomatiseerd PSA-protocol waar je gestoord van wordt.
We slagen er maar niet in het onderwerp Active Surveillance in een column rond te krijgen. De man "kiest" voor Active Surveillance. Volgende week zullen we zien of hij tevreden is met deze keuze.
Een man en z'n vrouw zitten tegenover een uroloog in een Centre of Excellence. De vrouw, zelf met een mammobielkankertje, had haar man uiteindelijk zover gekregen een PSA te laten doen. Toen de waarde hiervan te hoog bleek heeft ze hem net zolang gesmeekt totdat hij een biopsie liet doen. Nu hebben ze allebei een kankertje.
De vrouw geeft te kennen dat het haar het beste lijkt dat het hele zaakje eruit gehaald wordt, "dan zijn we er in 1 keer van af". De man zegt niets, hij denkt aan een bepaalde secretaresse. De uroloog zegt ook niets, knikt af en toe, en is bezig gegevens in te voeren in z'n ERSPC gevalideerde Katan/Styerberg nomogram Hiero. Hiermee kan hij bepalen of de patient die tegenover hem zit in aanmerking komt voor "Active Surveillance". De vrouw stelt nog een paar vragen, de uroloog zegt een paar keer kort "wacht even, straks" z'n ogen niet afwendend van het scherm, de man heeft een erectie.
De uroloog kijkt even op van z'n scherm en vraagt naar de lijstjes psychosociaal en algemene gezond-
heid. Hij neemt ze met een knikje in ontvangst en met een verontschuldigend "heel effetjes nog" voert hij de beantwoorde ja/nee/weetniet vragen in z'n model in.
"Zo en nu ga ik dan op de knop drukken", zegt hij met guitige oogjes en kijkt de patient even aan. "Zo doen we dat tegenwoordig, dankzij de vooruitgang kunnen we steeds beter maatwerk leveren, vroeger moesten we iedereen opereren." De vrouw zit op het puntje van haar stoel, de man hoopt maar dat hij z'n broek straks niet uit hoeft te trekken. Daar hoeft hij niet erg bang voor te zijn, want lichamelijk onderzoek speelt in dit Centrum nauwelijks nog een rol. Daarvoor is het spreadsheet in de plaats gekomen.
"61% kans op indolente tumor" zegt de uroloog beslist. Vrouw: "Indolent?" Uro: "ja, traag groeiend, een waarschijnlijk niet aggressieve prostaatkanker". Man: dus 39% kans op een waarschijnlijk wel agressieve tumor?" Uro: "nou ja, agressief, in ieder geval wel een tumor die u in de toekomst ziek kan maken". Vrouw: "U zegt kan, hoeft dus niet". Uro (om de hete brei heen draaiend en eroverheen walsend): "inderdaad maar ik bied u ook 2 behandelopties. Als u voor maximale zekerheid gaat kan ik u opereren, als voor kwaliteit van leven het belangrijkst is dan kan ik in uw geval Active Surveillance aanbieden." Man: "Active surveillance?" Uro: "Ja, hierbij doen we iedere 3 maanden een PSA en na een jaar of zoveel eerder als ik nodig acht weer een biopsie. Zo kan ik zien of de tumor werkelijk indolent is en ook indolent blijft, als we de zaak niet vertrouwen kan ik u alsnog opereren."
Als je bovenstaande link aanklikt, klik dan vervolgens op *Bent U arts?* Klik dan op *Wijzer 4*, scroll vervolgens naar beneden en klik op *Start Wijzer 4*. Doe alsof je dokter bent en speel mee. Iets dergelijks heeft de uro ook gebruikt. Als je de referenties bij wijzer 4 natrekt dan blijkt dat onder een indolent kankertje een kankertje verstaan wordt dat bij pathologisch onderzoek van een RP-preparaat minder dan 0,5 cc groot zou zijn en zonder Gleason patroon 4 of 5 ( zie Gleason).
De patient krijgt een zogenaamde keuze voorgelegd die blijft hangen in waarschijnlijkheden. Sommige tumortjes kleiner dan 0,5 cc zijn nu eenmaal wel agressief. De meeste screeningtumortjes groter dan 0,5 cc zijn ook niet agressief, alleen de kans op agressiviteit is iets groter dan bij de hele kleintjes. Zo zwart wit als wordt gesuggereerd is het zeker niet. Verder gaat deze hele dubieuze koffiedikkijkerij alleen op als het tumortje ook werkelijk kleiner of groter dan 0,5 cc is, hetgeen alleen met percentages is aan te geven dwz enkel betrekking hebbend op groepen niet op individuen. Vandaar dat de uro geen zinnig antwoord heeft op de 39% vraag van de patient en het doorvragen van de vrouw.
De urologen voeren een schijnvertoning op. Een ziekte die in 9 van de 10 gevallen afloopt met een sisser hebben ze eerst opgeblazen tot een gevaarlijk monster dat met een operatie verwijderd moest worden. Nu langzamer-
hand begint door te dringen welke ravage met deze operaties wordt aangericht nemen ze gas terug en komen ze met een draak van een geautomatiseerd PSA-protocol waar je gestoord van wordt.
We slagen er maar niet in het onderwerp Active Surveillance in een column rond te krijgen. De man "kiest" voor Active Surveillance. Volgende week zullen we zien of hij tevreden is met deze keuze.
26 mei 2008
Gemeenplaatsen
Het cliche is dat je niet aan prostaatkanker sterft maar met prostaatkanker. Klopt dat?
We pakken de draad van vorige week weer op en gaan wat gedetailleerder in op de Orebro studie. De cijfertjes die nu komen kun je lang niet allemaal in de links vinden want daarvoor heb je de volledige studies nodig. Naast Orebro 1 en 2 is er nog een nieuwe link Orebro 3 met 20 jaars cijfers. De percentages progressie wijken af van de abstracts. In de abstracts heeft men het percentage genomen van de op dat moment nog in leven zijnde patienten. Het percentage dat ik neem is van alle 223 patienten, dood of levend.
Na 10 jaar was bij 76 van de 223 patienten (34%) progressie opgetreden. Bij 26 van de 76 patienten waren er ook metastasen (12% van de hele popula-tie). Van degenen met metastasen overleden er 19 (9% van de hele populatie) aan prostaatkanker. 105 (47%) overleden tengevolge van iets anders.
Na 15 jaar was bij 102 (46%) patienten progressie opgetreden, bij 29 van deze 102 patienten waren er ook metastasen (13%), van hen overleden er 25 (11%) aan prostaatkanker. In deze 15 jaars periode overleden 149 patienten aan iets anders (67%)
Na 20 jaar was bij 119 (53%) patienten progressie opgetreden, bij 39 van deze 119 patienten waren er ook metastasen (17%), van hen overleden er 35 (16%) aan prostaatkanker. In de deze 20 jaars periode overleden 168 (75%) aan iets anders. Aan het eind waren er nog 20 patienten in leven.
De gemiddelde leeftijd van de patienten aan het begin van de studie was 72 jaar. In de eerste 2 jaar werd om de 6 maanden een rectaal toucher en een botscan gedaan. Daarna jaarlijks tot 10 jaar na diagnose en daarna iedere 2 jaar. Lokale progressie werd gedefinieerd als tumordoorgroei in het kapsel voelbaar bij rectaal toucher. Metastase werd gedefineerd als een positieve botscan. Progressie betekende niet altijd direct behandelen. Patienten werden pas behandeld als ook symptomen optraden. De behandeling bestond uit orchidectomie (verwijdering van de teelballen) of oestrogenen, de gebruikelijke vorm van hormonale therapie in Zweden tijdens de looptijd van de studie. Chemotherapie werd niet gegeven. Het is speculeren of de overleving nog beter zou zijn geweest met moderne hormonale therapie en chemo.
Bovenstaande geeft het natuurlijk verloop van lokaal prostaatkanker weer. Alleen als symptomen optraden werd ingegrepen in het natuurlijk verloop. De meerderheid hoefde nooit behandeld te worden en als dan toch behandeld moest worden, pas na vele jaren. Dit in tegenstelling tot Radicale Prostatectomie (RP) waarin iedereen direct be(mis)handeld wordt voor een onzeker lange termijn voordeel. Toevallig zijn over progressie na RP kortgeleden ook 20 jaars cijfers gepubliceerd, zie link failure 3. PSA progressie na 10, 15 en 20 jaar respectievelijk 29%, 39% en 41%, waardoor op de toch al geteisterde pantienten in bijna alle gevallen weer een nieuwe ronde behandelingen uitgevoerd wordt.
De relaxte benadering in Orebro is bekend geworden als Watchful Waiting (WW) en is in Scandinavie en ook in Australie altijd populair geweest. Tot niet zolang geleden stelden urologen in Nederland zich bijzonder negatief op ten opzichte van WW. Huisartsen die WW in de praktijk probeerden te brengen werden over de rug van de patient tegengewerkt. Sinds een aantal jaren is hierin een kentering opgetreden, noodgedwongen door het steeds algemener bekend worden van de omvang van het letsel toegebracht door RP's en het hoge percentage PSA progressie na deze operaties. Om marktaandeel vast te houden en om door te kunnen blijven feesten in gelegenheden als het Kurhaus (zie column Moet Kunnen? van 7 april) hebben ze WW nu als het ware geannexeerd, opgetuigd met PSA's en biopsieen en er een nieuw naam voor bedacht: "Active Surveillance". Een politiestaat- achtige term die niets minder betekent dan nog verder opgevoerde PSA-terreur met uiteindelijk natuurlijk voor velen alsnog Radicale Prostatectomie.
PSA Prostaatkankertjes was van plan Active Surveillance in deze column als uitsmijter te gebruiken voor een gepaste afronding, maar daar is dit een te groot onderwerp voor. Daarom volgende week een hele column over Active Surveillance.
In plaats daarvan nog een paar cliches. De uitzondering bevestigt de regel. Ook waar. Er zijn nu eenmaal tumoren die zo snel en agressief om zich heen grijpen dat er nauwelijks kruid tegen is gewassen. Hoe eerder je erbij bent, hoe beter. Niet waar en ook niet uitvoerbaar. Deze tumoren groeien zo snel dat iedere man iedere maand een PSA zou moeten hebben. Als zo'n tumor zich manifesteert ga dan direct naar de oncoloog, mijd de uroloog.
Het cliche is dat je niet aan prostaatkanker sterft maar met prostaatkanker. Klopt dat?
We pakken de draad van vorige week weer op en gaan wat gedetailleerder in op de Orebro studie. De cijfertjes die nu komen kun je lang niet allemaal in de links vinden want daarvoor heb je de volledige studies nodig. Naast Orebro 1 en 2 is er nog een nieuwe link Orebro 3 met 20 jaars cijfers. De percentages progressie wijken af van de abstracts. In de abstracts heeft men het percentage genomen van de op dat moment nog in leven zijnde patienten. Het percentage dat ik neem is van alle 223 patienten, dood of levend.
Na 10 jaar was bij 76 van de 223 patienten (34%) progressie opgetreden. Bij 26 van de 76 patienten waren er ook metastasen (12% van de hele popula-tie). Van degenen met metastasen overleden er 19 (9% van de hele populatie) aan prostaatkanker. 105 (47%) overleden tengevolge van iets anders.
Na 15 jaar was bij 102 (46%) patienten progressie opgetreden, bij 29 van deze 102 patienten waren er ook metastasen (13%), van hen overleden er 25 (11%) aan prostaatkanker. In deze 15 jaars periode overleden 149 patienten aan iets anders (67%)
Na 20 jaar was bij 119 (53%) patienten progressie opgetreden, bij 39 van deze 119 patienten waren er ook metastasen (17%), van hen overleden er 35 (16%) aan prostaatkanker. In de deze 20 jaars periode overleden 168 (75%) aan iets anders. Aan het eind waren er nog 20 patienten in leven.
De gemiddelde leeftijd van de patienten aan het begin van de studie was 72 jaar. In de eerste 2 jaar werd om de 6 maanden een rectaal toucher en een botscan gedaan. Daarna jaarlijks tot 10 jaar na diagnose en daarna iedere 2 jaar. Lokale progressie werd gedefinieerd als tumordoorgroei in het kapsel voelbaar bij rectaal toucher. Metastase werd gedefineerd als een positieve botscan. Progressie betekende niet altijd direct behandelen. Patienten werden pas behandeld als ook symptomen optraden. De behandeling bestond uit orchidectomie (verwijdering van de teelballen) of oestrogenen, de gebruikelijke vorm van hormonale therapie in Zweden tijdens de looptijd van de studie. Chemotherapie werd niet gegeven. Het is speculeren of de overleving nog beter zou zijn geweest met moderne hormonale therapie en chemo.
Bovenstaande geeft het natuurlijk verloop van lokaal prostaatkanker weer. Alleen als symptomen optraden werd ingegrepen in het natuurlijk verloop. De meerderheid hoefde nooit behandeld te worden en als dan toch behandeld moest worden, pas na vele jaren. Dit in tegenstelling tot Radicale Prostatectomie (RP) waarin iedereen direct be(mis)handeld wordt voor een onzeker lange termijn voordeel. Toevallig zijn over progressie na RP kortgeleden ook 20 jaars cijfers gepubliceerd, zie link failure 3. PSA progressie na 10, 15 en 20 jaar respectievelijk 29%, 39% en 41%, waardoor op de toch al geteisterde pantienten in bijna alle gevallen weer een nieuwe ronde behandelingen uitgevoerd wordt.
De relaxte benadering in Orebro is bekend geworden als Watchful Waiting (WW) en is in Scandinavie en ook in Australie altijd populair geweest. Tot niet zolang geleden stelden urologen in Nederland zich bijzonder negatief op ten opzichte van WW. Huisartsen die WW in de praktijk probeerden te brengen werden over de rug van de patient tegengewerkt. Sinds een aantal jaren is hierin een kentering opgetreden, noodgedwongen door het steeds algemener bekend worden van de omvang van het letsel toegebracht door RP's en het hoge percentage PSA progressie na deze operaties. Om marktaandeel vast te houden en om door te kunnen blijven feesten in gelegenheden als het Kurhaus (zie column Moet Kunnen? van 7 april) hebben ze WW nu als het ware geannexeerd, opgetuigd met PSA's en biopsieen en er een nieuw naam voor bedacht: "Active Surveillance". Een politiestaat- achtige term die niets minder betekent dan nog verder opgevoerde PSA-terreur met uiteindelijk natuurlijk voor velen alsnog Radicale Prostatectomie.
PSA Prostaatkankertjes was van plan Active Surveillance in deze column als uitsmijter te gebruiken voor een gepaste afronding, maar daar is dit een te groot onderwerp voor. Daarom volgende week een hele column over Active Surveillance.
In plaats daarvan nog een paar cliches. De uitzondering bevestigt de regel. Ook waar. Er zijn nu eenmaal tumoren die zo snel en agressief om zich heen grijpen dat er nauwelijks kruid tegen is gewassen. Hoe eerder je erbij bent, hoe beter. Niet waar en ook niet uitvoerbaar. Deze tumoren groeien zo snel dat iedere man iedere maand een PSA zou moeten hebben. Als zo'n tumor zich manifesteert ga dan direct naar de oncoloog, mijd de uroloog.
19 mei 2008
Educated Guess
De wetenschap dat bij een geheel verwijderde prostaat zonder kapselingroei en met snijvlakken die geen tumor bevatten er toch in een hoog percentage PSA stijgingen zijn te verwachten, zou genoeg moeten zijn om het hele idee Radicale Prostatec-
tomie te laten varen. En dan heb ik het nog niet eens over operaties waarbij wel kapselingroei is en waarin de snijvlakken wel tumor bevatten. (zie column "Hoe zit het dan wel")
We leggen dit voor aan een uroloog en die zegt dat bij een nog hoger percentage het PSA ondetecteer-
baar blijft. Dan zeggen we dat bij helemaal geen behandeling het PSA in net zo'n hoog percentage min of meer stabiel blijft, maar dan wel met behoud van continentie en potentie. Dit valt natuurlijk slecht. Dan krijgen we het ontwijkende antwoord dat weliswaar nu nog niet vaststaat dat RP's het leven verlengen maar dat er nog dit jaar duidelijkheid komt als de ERSPC 10-jaars resultaten komen.
ERSPC? ERSPC staat voor European Randomized Study of Screening for Prostate Cancer. Dit is een zg trial die voor het grootste deel in Rotterdam gehouden wordt. Om kort te gaan: Er zijn in Rotterdam 2 groepen die met elkaar vergeleken worden, de screeningsgroep en de controlegroep. Deze groepen zijn door loting tot stand gekomen. In de screeningsgroep van 19970 proefpersonen werd met PSA op prostaatkanker gescreend. In de controlegroep van 21660 mannen is het de bedoeling dat geen PSA testen gedaan worden. De sterfte aan prostaatkanker in de screeningsgroep wordt na 10 en 15 jaar vergeleken met de controlegroep. In de screeningsgroep is bij 1014 proefpersonen prostaatkanker vastgesteld. Bij 399 van hen is een Radicale Prostatectomie (RP) uitgevoerd (ca 40%). Dit kan teruggerekend worden naar een subscreeningsgroep van 7858 man waarvan je de sterfte aan prostaatkanker na RP zou kunnen vergelijken met 7858 man uit de controlegroep.
Ik zeg "zou kunnen" want er zijn allerlei problemen met de ERSPC waarvan het grootste wel is dat mannen uit de controlegroep via hun huisarts of anderszins toch een PSA laten doen. Dit gebeurt op grote schaal en hierdoor vervuilt de controle groep, dwz de vergelijkingen gaan niet meer op. Uit goed ingelichte bron weet PSA Prostaatkankertjes dat publicatie van de 10 jaars resultaten uitgesteld zal worden en op z'n vroegst medio 2009 te verwachten is.
Dat schiet dus niet op. Vandaar dat PSA Prostaatkankertjes op zoek is gegaan naar afzonderlijke studies. Een studie waarin de behandeling bestond uit RP en een studie waarbij een afwachtend beleid werd gevolgd, ook wel WW (Watchful Waiting) genoemd. Om tot enigszins vergelijkbare studies te komen moeten we diep terug in de tijd. Er is eigenlijk maar 1 WW studie waarover grondig is gerapporteerd en waarvan lange termijnresultaten beschikbaar zijn. Dit is de Johansson Orebro studie, waarin 223 patienten gediagnostiseerd tussen 1977 en 1984 langdurig werden vervolgd. Kijk hier en hier. Er is ook maar 1 RP studie die hier enigszins mee te vergelijken valt en dat is de Zincke Mayo studie waarin 1143 RP patienten, gediagnostiseerd tussen 1966 en 1987, werden gevolgd. Kijk hier.
In beide studies gaat het om lokaal prostaatkanker die werd vastgesteld naar aanleiding van plaskachten of die aan het licht kwam bij rectaal toucher (onderzoek waarbij via de anus de prostaat en het laatste deel van de dikke darm wordt afgetast) bij keuringen of darmproblemen. In beide studies werden geen PSA testen gedaan voor diagnostiek (PSA kwam pas in de loop van de 80er jaren beschikbaar). Hierdoor zijn de tumoren uit deze studies rijper dan de huidige generatie PSA Prostaatkankertjes, maar niettemin lokaal en zouden ook nu kandidaten zijn voor RP. De ziekte-specifieke sterfte, dwz de kans op sterfte aan prostaatkanker als men niet aan iets anders overlijdt, was in de Orebro studie na 10 en 15 jaar respectievelijk 13% en 19% en in de Mayo studie respectievelijk 10% en 17%. Na 15 jaar was in de Johansson studie de werkelijke sterfte aan prostaatkanker 11% en in de Zincke Studie 10%. De werkelijke sterfte is lager dan de ziekte-specifieke sterfte vanwege dood door andere oorzaken.
PSA Prostaatkankertjes is de eerste die zal erkennen dat bovengenoemde vergelijking niet het predikaat wetenschappelijk verdient omdat er sprake is van 2 verschillende studiepopulaties en niet van 1 zoals in een trial waar 1 populatie door loting verdeeld wordt in 2 groepen. De vergelijking is echter wel goed genoeg om een *educated guess* te doen en die guess luidt dat op de lange termijn hooguit sprake is van een klein overlevingsvoordeel van RP vs WW. In ieder geval wordt duidelijk hoe gering de sterfte aan prostaatkanker uberhaubt is. Deze sterfte zal nog lager zijn bij PSA Prostaatkankertjes die komen bovendrijven bij screening omdat hierbij de diagnose in vergelijking met bovengenoemde studies meerdere jaren naar voren wordt gehaald.
De wetenschap dat bij een geheel verwijderde prostaat zonder kapselingroei en met snijvlakken die geen tumor bevatten er toch in een hoog percentage PSA stijgingen zijn te verwachten, zou genoeg moeten zijn om het hele idee Radicale Prostatec-
tomie te laten varen. En dan heb ik het nog niet eens over operaties waarbij wel kapselingroei is en waarin de snijvlakken wel tumor bevatten. (zie column "Hoe zit het dan wel")
We leggen dit voor aan een uroloog en die zegt dat bij een nog hoger percentage het PSA ondetecteer-
baar blijft. Dan zeggen we dat bij helemaal geen behandeling het PSA in net zo'n hoog percentage min of meer stabiel blijft, maar dan wel met behoud van continentie en potentie. Dit valt natuurlijk slecht. Dan krijgen we het ontwijkende antwoord dat weliswaar nu nog niet vaststaat dat RP's het leven verlengen maar dat er nog dit jaar duidelijkheid komt als de ERSPC 10-jaars resultaten komen.
ERSPC? ERSPC staat voor European Randomized Study of Screening for Prostate Cancer. Dit is een zg trial die voor het grootste deel in Rotterdam gehouden wordt. Om kort te gaan: Er zijn in Rotterdam 2 groepen die met elkaar vergeleken worden, de screeningsgroep en de controlegroep. Deze groepen zijn door loting tot stand gekomen. In de screeningsgroep van 19970 proefpersonen werd met PSA op prostaatkanker gescreend. In de controlegroep van 21660 mannen is het de bedoeling dat geen PSA testen gedaan worden. De sterfte aan prostaatkanker in de screeningsgroep wordt na 10 en 15 jaar vergeleken met de controlegroep. In de screeningsgroep is bij 1014 proefpersonen prostaatkanker vastgesteld. Bij 399 van hen is een Radicale Prostatectomie (RP) uitgevoerd (ca 40%). Dit kan teruggerekend worden naar een subscreeningsgroep van 7858 man waarvan je de sterfte aan prostaatkanker na RP zou kunnen vergelijken met 7858 man uit de controlegroep.
Ik zeg "zou kunnen" want er zijn allerlei problemen met de ERSPC waarvan het grootste wel is dat mannen uit de controlegroep via hun huisarts of anderszins toch een PSA laten doen. Dit gebeurt op grote schaal en hierdoor vervuilt de controle groep, dwz de vergelijkingen gaan niet meer op. Uit goed ingelichte bron weet PSA Prostaatkankertjes dat publicatie van de 10 jaars resultaten uitgesteld zal worden en op z'n vroegst medio 2009 te verwachten is.
Dat schiet dus niet op. Vandaar dat PSA Prostaatkankertjes op zoek is gegaan naar afzonderlijke studies. Een studie waarin de behandeling bestond uit RP en een studie waarbij een afwachtend beleid werd gevolgd, ook wel WW (Watchful Waiting) genoemd. Om tot enigszins vergelijkbare studies te komen moeten we diep terug in de tijd. Er is eigenlijk maar 1 WW studie waarover grondig is gerapporteerd en waarvan lange termijnresultaten beschikbaar zijn. Dit is de Johansson Orebro studie, waarin 223 patienten gediagnostiseerd tussen 1977 en 1984 langdurig werden vervolgd. Kijk hier en hier. Er is ook maar 1 RP studie die hier enigszins mee te vergelijken valt en dat is de Zincke Mayo studie waarin 1143 RP patienten, gediagnostiseerd tussen 1966 en 1987, werden gevolgd. Kijk hier.
In beide studies gaat het om lokaal prostaatkanker die werd vastgesteld naar aanleiding van plaskachten of die aan het licht kwam bij rectaal toucher (onderzoek waarbij via de anus de prostaat en het laatste deel van de dikke darm wordt afgetast) bij keuringen of darmproblemen. In beide studies werden geen PSA testen gedaan voor diagnostiek (PSA kwam pas in de loop van de 80er jaren beschikbaar). Hierdoor zijn de tumoren uit deze studies rijper dan de huidige generatie PSA Prostaatkankertjes, maar niettemin lokaal en zouden ook nu kandidaten zijn voor RP. De ziekte-specifieke sterfte, dwz de kans op sterfte aan prostaatkanker als men niet aan iets anders overlijdt, was in de Orebro studie na 10 en 15 jaar respectievelijk 13% en 19% en in de Mayo studie respectievelijk 10% en 17%. Na 15 jaar was in de Johansson studie de werkelijke sterfte aan prostaatkanker 11% en in de Zincke Studie 10%. De werkelijke sterfte is lager dan de ziekte-specifieke sterfte vanwege dood door andere oorzaken.
PSA Prostaatkankertjes is de eerste die zal erkennen dat bovengenoemde vergelijking niet het predikaat wetenschappelijk verdient omdat er sprake is van 2 verschillende studiepopulaties en niet van 1 zoals in een trial waar 1 populatie door loting verdeeld wordt in 2 groepen. De vergelijking is echter wel goed genoeg om een *educated guess* te doen en die guess luidt dat op de lange termijn hooguit sprake is van een klein overlevingsvoordeel van RP vs WW. In ieder geval wordt duidelijk hoe gering de sterfte aan prostaatkanker uberhaubt is. Deze sterfte zal nog lager zijn bij PSA Prostaatkankertjes die komen bovendrijven bij screening omdat hierbij de diagnose in vergelijking met bovengenoemde studies meerdere jaren naar voren wordt gehaald.
12 mei 2008
(vervolg boekbespreking 2)
Verkorte bijsluiter
In het algemeen is het de bedoeling dat je door een operatie van je klachten afgeholpen wordt. Bij een Radicale Prostatectomie is het precies anders om. Je komt fit en symptoomloos binnen en je gaat er vaak incontinent en impotent uit.
Hoe gaan Bangma c.s. hiermee om? Ze hebben het er duidelijk moeilijk mee en aarzelen het onderwerp vast te pakken. In plaats van de dingen bij hun naam te noemen en over toegebracht letsel te spreken, gebruikt men consequent het woord bijwerkingen. Bijwerking klinkt minder erg en als iets wat er gewoon bijhoort. Bijwerking is in taalkundig opzicht een miskleun. Van bijwerkingen spreek je bij medicijngebruik, niet bij chirurgie.
Maar zelfs als eenmaal voor de laagdrempelige term bijwerkingen gekozen is durft men nog niet echt. Eerst krijgen we ter introduktie een slap praatje over ouder worden. Daarbij horend een tabel (pag 82) waarin per leeftijdscategorie oa staat hoeveel mannen al zonder lustgevoelens rondlopen en hoeveel mannen al wel eens urine verliezen voor ze geopereerd zijn. 41% van de 60-jarigen zou volgens deze tabel rond lopen zonder lustgevoelens en 10% van hen zou wel eens urine verliezen. PSA
Prostaatkankertjes proeft hier voorkokerij: het is al een stelletje impotente oude zakken daarom kunnen onze bijwerkingen er straks ook nog wel bij. We hechten weinig waarde aan deze cijfers, waarbij zoals gewoonlijk in Bangma's boekje geen bronvermelding wordt gegeven, maar vermoedelijk het werk is van Maatschappelijke Gezondheidszorg. Dit soort nummertjes komen bijna altijd tot stand via nogal onbenullige ja/nee/weet niet-achtige invulformulieren. Een Rotterdamse havenarbeider vult dergelijke formulieren natuurlijk niet in, hij veegt er zijn billen mee af.
Op blz 84 komen dan eindelijk de cijfertjes. Incontinentie: acuut >90%, chronisch 5-10%. (tabel blz 84). In een grafiek op blz 86 (betreft Rotter-damse patienten) gebruikt 34% direct na operatie incontinentiemateriaal en 4 jaar na operatie 25%. Hoe zich dit rijmt met wat in de tabel staat blijft in het duister. In de tekst is het dan weer dat na 6 maanden 17% incontinentiemateriaal draagt, terwijl in de grafiek dit percentage 48% is. Uiterst verwarrend allemaal en met elkaar in strijd, iedere vorm van eindredaktie ontbreekt hier. Tussendoor op blz 85 lezen we ook nog dit zinnetje: Een jaar na de radicale prostatectomie blijken van de honderd patienten nog ongeveer zeven patienten zodanig last te hebben van incontinentie, dat een operatieve behandeling overwogen kan worden. Typerend voor de kromme en verhullende stijl van het boekje. Bij 7% is de incontinentie dus bijzonder ernstig. Dat er desondanks toch overwegingen nodig zijn doet vermoeden dat het middel weer erger is dan de kwaal.
In de tabel op blz 84 wordt voor naadstenose 0,5%-9% genoemd voor zowel acuut en chronisch. Nogal lastige cijfers. Laten we 5% nemen om aan de voorzichtige kant te blijven. Anders dan bij incontinentie worden hier door Bangma c.s. geen Rotterdamse cijfers gegeven. Naadstenose is vernauwing van de plasbuis door littekenweefsel. Dit geeft aanleiding tot tal van plasproblemen. De acties die ondernomen moeten worden om de problemen op te heffen worden weliswaar kort genoemd maar niet uitgediept. Je krijgt de indruk dat het allemaal gladjes verholpen kan worden en dat je je over naadstenose niet al te veel zorgen hoeft te maken. De werkelijkheid is echter anders.
Dan impotentie. In de tabel op blz 84 wordt voor chronisch 14-90% vermeld voor erectiestoornissen, een eufemisme voor impotentie. Ook hier geen Rotterdams cijfer. Laten we weer aan de voor-
zichtige kant blijven en 50% nemen. Bangma c.s. zeggen dat ze proberen zenuwsparend te opereren en geven toe dat dit niet altijd lukt. Wat ze er niet bij vertellen dat ook als het wel gelukt is, het lang niet zeker is dat de potentie behouden blijft. Vervolgens wordt Viagra besproken en dan krijgen we dit zinnetje: Dan zijn er gelukkig ook andere opties, zoals injectie van een medicijn in de penis (zie figuur 8.3), de vacuumpomp of een erectie-prothese die operatief in de penis wordt aangebracht. Gelukkig? PSA Prostaatkankertjes is er niet blij mee, bij het voorspel stellen we ons toch iets anders voor.
Bangma c.s. op blz 88: Het verwijderen van de prostaat is een grote operatie. Een op de honderd mannen overlijdt in verband met de ingreep, niet tijdens de operatie, maar in de weken daarna. De sterfgevallen worden bijna altijd veroorzaakt door complicaties van hart en bloedvaten, zoals thrombose of embolieen en hartinfarcten. 1% is veel, in de meeste literatuur is dit cijfer 0,5%. Van degenen die een embolie of een infarct doormaken overlijdt niet iedereen. Degenen die het overleven
lopen voortaan niet alleen bij de uroloog maar ook bij de cardioloog.
Een opname voor een radicale prostatectomie is gemiddeld 5 tot 10 dagen, na ontslag gaat de patient met een verblijfscatheter naar huis die dan nog 1 tot 2 weken blijft zitten en later poliklinisch verwijderd wordt. Over catheterproblemen horen we Bangma c.s. niet, terwijl er geregeld problemen zijn met losgeraakte catheters, blaaskrampen, urine-
lekkage langs de catheter en soms infecties. Blijkbaar is dit voor een Prostaat Pensioen Plan niet het vermelden waard. Misschien omdat het een
kortdurend probleem is en meestal opgelost kan worden, maar zeg er dan iets over en informeer. Ook over het verdere postoperatieve herstel dat vaak meer dan een maand neemt horen we geen bijzonderheden. In een echt *Handboek voor de Prostaatkankerpatient* zouden dit soort onder-werpen wel behandeld worden, in *Prostaat Pensioen Plan* gaat het er vooral om de polis aantrekkelijk te houden.
We gaan ermee stoppen. Voeg de hier opgesomde ellende toe aan de grote kans op opnieuw PSA stijgingen en schrijf naar PSA Prostaatkankertjes als je desondanks bij een verhoogd PSA na een blinde steekproef toch een Radicale Prostatectomie wilt.
Verkorte bijsluiter
In het algemeen is het de bedoeling dat je door een operatie van je klachten afgeholpen wordt. Bij een Radicale Prostatectomie is het precies anders om. Je komt fit en symptoomloos binnen en je gaat er vaak incontinent en impotent uit.
Hoe gaan Bangma c.s. hiermee om? Ze hebben het er duidelijk moeilijk mee en aarzelen het onderwerp vast te pakken. In plaats van de dingen bij hun naam te noemen en over toegebracht letsel te spreken, gebruikt men consequent het woord bijwerkingen. Bijwerking klinkt minder erg en als iets wat er gewoon bijhoort. Bijwerking is in taalkundig opzicht een miskleun. Van bijwerkingen spreek je bij medicijngebruik, niet bij chirurgie.
Maar zelfs als eenmaal voor de laagdrempelige term bijwerkingen gekozen is durft men nog niet echt. Eerst krijgen we ter introduktie een slap praatje over ouder worden. Daarbij horend een tabel (pag 82) waarin per leeftijdscategorie oa staat hoeveel mannen al zonder lustgevoelens rondlopen en hoeveel mannen al wel eens urine verliezen voor ze geopereerd zijn. 41% van de 60-jarigen zou volgens deze tabel rond lopen zonder lustgevoelens en 10% van hen zou wel eens urine verliezen. PSA
Prostaatkankertjes proeft hier voorkokerij: het is al een stelletje impotente oude zakken daarom kunnen onze bijwerkingen er straks ook nog wel bij. We hechten weinig waarde aan deze cijfers, waarbij zoals gewoonlijk in Bangma's boekje geen bronvermelding wordt gegeven, maar vermoedelijk het werk is van Maatschappelijke Gezondheidszorg. Dit soort nummertjes komen bijna altijd tot stand via nogal onbenullige ja/nee/weet niet-achtige invulformulieren. Een Rotterdamse havenarbeider vult dergelijke formulieren natuurlijk niet in, hij veegt er zijn billen mee af.
Op blz 84 komen dan eindelijk de cijfertjes. Incontinentie: acuut >90%, chronisch 5-10%. (tabel blz 84). In een grafiek op blz 86 (betreft Rotter-damse patienten) gebruikt 34% direct na operatie incontinentiemateriaal en 4 jaar na operatie 25%. Hoe zich dit rijmt met wat in de tabel staat blijft in het duister. In de tekst is het dan weer dat na 6 maanden 17% incontinentiemateriaal draagt, terwijl in de grafiek dit percentage 48% is. Uiterst verwarrend allemaal en met elkaar in strijd, iedere vorm van eindredaktie ontbreekt hier. Tussendoor op blz 85 lezen we ook nog dit zinnetje: Een jaar na de radicale prostatectomie blijken van de honderd patienten nog ongeveer zeven patienten zodanig last te hebben van incontinentie, dat een operatieve behandeling overwogen kan worden. Typerend voor de kromme en verhullende stijl van het boekje. Bij 7% is de incontinentie dus bijzonder ernstig. Dat er desondanks toch overwegingen nodig zijn doet vermoeden dat het middel weer erger is dan de kwaal.
In de tabel op blz 84 wordt voor naadstenose 0,5%-9% genoemd voor zowel acuut en chronisch. Nogal lastige cijfers. Laten we 5% nemen om aan de voorzichtige kant te blijven. Anders dan bij incontinentie worden hier door Bangma c.s. geen Rotterdamse cijfers gegeven. Naadstenose is vernauwing van de plasbuis door littekenweefsel. Dit geeft aanleiding tot tal van plasproblemen. De acties die ondernomen moeten worden om de problemen op te heffen worden weliswaar kort genoemd maar niet uitgediept. Je krijgt de indruk dat het allemaal gladjes verholpen kan worden en dat je je over naadstenose niet al te veel zorgen hoeft te maken. De werkelijkheid is echter anders.
Dan impotentie. In de tabel op blz 84 wordt voor chronisch 14-90% vermeld voor erectiestoornissen, een eufemisme voor impotentie. Ook hier geen Rotterdams cijfer. Laten we weer aan de voor-
zichtige kant blijven en 50% nemen. Bangma c.s. zeggen dat ze proberen zenuwsparend te opereren en geven toe dat dit niet altijd lukt. Wat ze er niet bij vertellen dat ook als het wel gelukt is, het lang niet zeker is dat de potentie behouden blijft. Vervolgens wordt Viagra besproken en dan krijgen we dit zinnetje: Dan zijn er gelukkig ook andere opties, zoals injectie van een medicijn in de penis (zie figuur 8.3), de vacuumpomp of een erectie-prothese die operatief in de penis wordt aangebracht. Gelukkig? PSA Prostaatkankertjes is er niet blij mee, bij het voorspel stellen we ons toch iets anders voor.
Bangma c.s. op blz 88: Het verwijderen van de prostaat is een grote operatie. Een op de honderd mannen overlijdt in verband met de ingreep, niet tijdens de operatie, maar in de weken daarna. De sterfgevallen worden bijna altijd veroorzaakt door complicaties van hart en bloedvaten, zoals thrombose of embolieen en hartinfarcten. 1% is veel, in de meeste literatuur is dit cijfer 0,5%. Van degenen die een embolie of een infarct doormaken overlijdt niet iedereen. Degenen die het overleven
lopen voortaan niet alleen bij de uroloog maar ook bij de cardioloog.
Een opname voor een radicale prostatectomie is gemiddeld 5 tot 10 dagen, na ontslag gaat de patient met een verblijfscatheter naar huis die dan nog 1 tot 2 weken blijft zitten en later poliklinisch verwijderd wordt. Over catheterproblemen horen we Bangma c.s. niet, terwijl er geregeld problemen zijn met losgeraakte catheters, blaaskrampen, urine-
lekkage langs de catheter en soms infecties. Blijkbaar is dit voor een Prostaat Pensioen Plan niet het vermelden waard. Misschien omdat het een
kortdurend probleem is en meestal opgelost kan worden, maar zeg er dan iets over en informeer. Ook over het verdere postoperatieve herstel dat vaak meer dan een maand neemt horen we geen bijzonderheden. In een echt *Handboek voor de Prostaatkankerpatient* zouden dit soort onder-werpen wel behandeld worden, in *Prostaat Pensioen Plan* gaat het er vooral om de polis aantrekkelijk te houden.
We gaan ermee stoppen. Voeg de hier opgesomde ellende toe aan de grote kans op opnieuw PSA stijgingen en schrijf naar PSA Prostaatkankertjes als je desondanks bij een verhoogd PSA na een blinde steekproef toch een Radicale Prostatectomie wilt.
Abonneren op:
Posts (Atom)